Przejdź do głównej zawartości

Narcyzy, narcyz (Narcissus)- kilka słów o gatunkach, odmianach oraz uprawie i pielęgnacji

Narcyzy to jedne z tych kwiatów, które doskonale pamiętam z czasów dzieciństwa. Setki pachnących kwiatostanów, ukazujących się w drugiej połowie wiosny, to widok, który na stałe zapisał się w mojej pamięci. I do tego ten zapach … Znawcy tematu doskonale wiedzą, że moje wspomnienia dotyczą mieszańców poeticus. Najpopularniejszym reprezentantem tej grupy jest z pewnością odmiana ‘Actaea’. To właśnie te narcyzy są mi najbliższe, choć w wiejskim ogrodzie nie brakowało także słonecznych narcyzów zwanych żonkilami.




Olbrzymie zróżnicowanie rodzaju Narcissus sprawia, że mamy sporo możliwości, przy tworzeniu wiosennych kompozycji z wykorzystaniem tych wyjątkowych kwiatów. Dla mnie najpiękniej prezentują się nie na rabatach, ale licznie posadzone w kępach na trawniku. Są wówczas bardziej naturalistyczne, choć w ogrodzie ciężko stworzyć piękne łany tych kwiatów, które można podziwiać m.in. na angielskiej ziemi. Cieplejszy i bardziej wilgotny klimat, panujący w Anglii z pewnością im sprzyja, ale nie oznacza to, że w naszych warunkach są one problematyczne. W zasadzie uprawiający stwierdzą, że narcyzy nie należą do roślin problematycznych w uprawie, choć aby wydobyć z nich pełnie piękna, warto zapewnić im jak najbliższe optymalnym warunki do rozwoju.



Czy wiesz że …

Zachwycając się narcyzami, warto pamiętać o tym, że są to rośliny trujące, zawierające alkaloidy. Obecność szkodliwych substancji chroni te rośliny przed nadmiernym atakiem szkodników. Pamiętajmy również, że narcyzy świetnie prezentują się w wazonie. Wazony pełne narcyzów to również moje wspomnienia z dzieciństwa. Warto pamiętać, że wydzielają one sok, który nie tolerują inne kwiaty. Aby tworzyć zmienne bukiety, narcyzy umieszczamy w wazonie dzień wcześniej, a kolejne kwiaty dołączamy w dniu następnym, wymieniając wcześniej wodę.

Za co cenimy narcyzy ?

Popularność narcyzów wynika przede wszystkim z bardzo dekoracyjnych kwiatostanów. Olbrzymie zróżnicowanie odmianowe sprawia, że mamy w czym wybierać. Narcyzy są zmienne między innymi pod względem wysokości. Osiągają od około 10 cm np. Narcissus canaliculatus  do nawet 60 cm. Poza wysokością różnią się także barwą (barwa żółta, biała, pomarańczowa, łososiowa, odmiany dwukolorowe) i kształtem kwiatów ( m.in. z długim, krótkim, małym, dużym przykoronkiem, z rozszczepionym przykoronkiem, kwiaty pełne itd.).

Poza tym zmienne nasadzenia, mogą sprawić, że pierwsze kwiaty narcyzów pojawią się już w marcu, a ostatnie na przełomie maja i czerwca.

Kolejną zaletą narcyzów jest łatwość ich uprawy, a także fakt, że ich cebule nie są przysmakiem gryzoni.

Zróżnicowanie gatunkowe i odmianowe

W wyniku prac hodowlanych uzyskano tysiące odmian narcyzów. Aby ogarnąć te bogactwo, wprowadzono podział narcyzów, uwzględniając konkretne kryteria m.in. budowę kwiatów.

Podział narcyzów:

  • Narcyzy trąbkowe- odmiany zaliczane do tej grupy, należą do tych najpopularniejszych. Cechą charakterystyczną narcyzów trąbkowych jest duży przykoronek, którego długość jest taka sama, a nawet wyższa od długości płatków. W tej grupie odmiany wykazują zróżnicowanie pod względem barwy, a także wysokości. Do popularnych odmian tej grupy zaliczymy: ‘Arctic Gold’ (słoneczna barwa kwiatu), ‘Golden Harvest’ (odmiana o delikatnie żółtych kwiatach, wczesna o szerokim przykoronku), ‘King Alfred’ ( kwitnienie odmiany przypada w kwietniu).
  • Narcyzy wielkoprzykoronkowe- kwiaty osadzone pojedynczo na pędzie o dużym przykoronku, nie większym od płatków, jednak dłuższym niż 1/3 długości płatka. Przykładowe odmiany: ‘Carlton’- stara odmiana, bardzo popularna. Charakteryzuje się słoneczną barwą, choć duży przykoronek ma barwę bardziej żółtą. Przykoronek falisty i karbowany. Wysokość odmiany to około 40- 45 cm, a jej kwitnienie przypada na drugą połowę kwietnia. Inne odmiany to m.in. ‘Yellow Sun’ ( słoneczna barwa, kwitnie na przełomie kwietnia i maja), ‘Avalon’ (piękna odmiana o jasnożółtych kwiatach, przykoronek z czasem bardziej biały. Wysokość około 40 cm, a kwitnienie kwiecień- maj), ‘Mirror’ (ciekawa odmiana o żółtych płatkach i bardziej pomarańczowym, dużym, falistym przykoronku), ‘Gigantic Star’ ( odmiana o żółtych kwiatach, osiągająca nawet do 60 cm wysokości).
  • Narcyzy o małym przykoronku – w tej grupie odmiany charakteryzują się pojedynczymi kwiatostanami po jednym na pędzie. Przykoronek nie dłuższy niż 1/3 długości płatków. Ciekawą odmianą z tej grupy jest ‘Merlin’ (kwitnie na przełomie kwietnia i maja, posiada białe płatki i słoneczny przykoronek).
  • Narcyzy pełne – w grupie narcyzów pełnych, znajdują się widowiskowe odmiany, które doskonale zaprezentują się w naszych ogrodach. W sprzedaży znajduje się sporo odmian. Charakteryzują się one, jak sama nazwa wskazuje pełnością, wynikającą z dużej liczby płatków, a także wypełnionym przykoronkiem. Do ciekawych odmian z tej grupy zaliczymy ‘Texas’ (żółte płatki, pomarańczowy środek), ‘Amstel’ (kwiaty biało pomarańczowe), ‘Dick Wilden’ (żółty kwiatostan, jedna z piękniejszych i bardziej pełnych odmian).
  • Mieszańce triandrus – bardzo ciekawa grupa narcyzów o delikatnych kwiatostanach, zależnie od odmiany zróżnicowanych pod względem wysokości, ilości kwiatostanów na pędzie czy też długością przykoronka (dłuższy od płatków bądź krótszy). Pięknie zaprezentuje się m.in. odmiana ‘Hawera’ (odmiana niska o żółtych kwiatach)  oraz ‘Thalia’ (o białawych kwiatostanach, występujących po kilka na jednym pędzie).
  • Mieszańce cyclamineus – grupa skupia charakterystyczne odmiany. Na pędzie kwiatostanowym osadzony jest jeden kwiatostan z wąskim, trąbkowym przykoronkiem i płatkach odgiętych ku górze. Przykładem odmiany z tej grupy jest ‘Jack Snipe’ (niska odmiana o białych płatkach i żółtym przykoronku).
  • Mieszańce jonquilla- odmiany zaliczane do tej grupy, mogą posiadać do kilku kwiatów na jednym pędzie kwiatostanowym. Odmiany pachnące. Przykładem odmiany mieszańca jonquilla jest ‘Baby Moon’ (złociste kwiaty z ciemniejszym przykoronkiem). Na uwagę zasługuje także odmiana ‘Pipit’ (kwiaty w barwie cytrynowej) oraz ‘Suzy’ (płatki żółte, a przykoronek bardziej pomarańczowy).
  • Mieszańce tazetta- odmiany zaliczane do tej grupy charakteryzują się licznymi kwiatami na pędzie kwiatostanowym. Dodatkowo pięknie pachną. Minusem z pewnością będzie wyższa podatność mieszańców tazetta na mrozy. Jedną z najpopularniejszych odmian zaliczanych do tej grupy jest ‘Minnow’ (odmiana o bladożółtych płatkach i bardziej żółtym, krótkim przykoronku. Liczba kwiatów na pędzie kwiatostanowym do pięciu, kwiaty małe. Odmiana niska oraz późna). Inne odmiany ‘Geranium’ (płatki białe, a przykoronek pomarańczowy), ‘Scarlet Gem’ (odmiana o żółtawych kwiatach z ciemniejszym przykoronkiem).
  • Mieszańce poeticus- odmiany zaliczane do tej grupy, charakteryzują się kwiatami pojedynczo osadzonymi na pędzie kwiatostanowym. Kwiaty białe z barwnym i krótkim przykoronkiem. Są to późne odmiany, a do najpopularniejszych należy ‘Actaea’. Posiada ona krótki, żółty przykoronek z czerwoną obwódką, a płatki białe. Osiąga do pół metra wysokości i pięknie pachnie. Inne odmiany to m.in. ‘Cantabile’ (zielonkawy przykoronek z czerwonawą obwódką).
  • Narcyzy botaniczne – do tej grupy zaliczymy m.in. gatunki dzikie jak np. Narcissus bulbocodium (narcyz łuskowaty), będący niską odmianą o żółtych kwiatostanach, gdzie podstawą dekoracyjności jest duży przykoronek, a płatki są zredukowane i są bardzo wąskie.
  • Narcyzy o rozszczepionym przykoronku- Bardzo ciekawa grupa narcyzów. Odmiany zaliczane do tej grupy charakteryzują się podzielonym przykoronkiem. Przykładem odmiany o rozszczepionym przykoronku jest ‘Pink Holly’ (odmiana o białych płatkach i różowawym, sfalowanym przykoronku. Kwitnie na przełomie kwietnia i maja, osiągając do około 40 cm wysokości), ‘Mondragon’ (ładna odmiana o jasnożółtych płatkach i pomarańczowym przykoronku), ‘Congress’ (odmiana o żółtych kwiatach z bardziej pomarańczowym przykoronkiem.
  • Pozostałe narcyzy- do tej grupy zalicza się te gatunki i odmiany narcyzów, które nie należą do żadnej z wcześniej wymienionych grup.
Czy wiesz że …
Nazwa rośliny kojarzy się zazwyczaj z Narcyzem. Jest to postać z mitologii greckiej. Był to młodzieniec, który zakochał się we własnym odbiciu w wodzie. A gdy umarł z tęsknoty, na jego grobie wyrósł kwiat, który nazwano Narcyzem (Narcissus).

Budowa rośliny

Narcyz (Narcissus) to zróżnicowany rodzaj, obejmujący kilkadziesiąt gatunków, które w stanie dzikim można podziwiać m.in. w Europie, a także w Azji. Do najpopularniejszych narcyzów należą oczywiście liczne mieszańce.

Dekoracyjne narcyzy składają się z części podziemnej ( organ spichrzowy – cebula) oraz nadziemnej liście (wąskie, trawiaste), pędy kwiatostanowe oraz kwiatostany.

Narcyzy to wiosenne kwiaty. Początkowo ukazują się liście, a następnie pędy z pąkami kwiatowymi. Cebula jest wieloletnia i to ona gromadzi składniki pokarmowe, dzięki którym roślina ma szansę przetrwać gorsze momenty w ciągu roku.



Wymagania

Narcyzy dobrze zaprezentują się na stanowisku słonecznym do półcienistego. Podłoże powinno charakteryzować się dobrą kulturą, a więc uprawione, odchwaszczone, przepuszczalne i żyzne o odczynie najlepiej obojętnym. Dobrze przygotowana gleba to podstawa, dlatego też przy jesiennym sadzeniu cebul zadbajmy o nią. Gdy jest zbyt ciężka, należy podwyższyć jej przepuszczalność poprzez uzupełnienie podłoża żwirem, a także kompostem, który poza poprawą struktury podłoża, dostarczy roślinie składników pokarmowych, niezbędnych do jej prawidłowego rozwoju.

Jak pielęgnować narcyzy, aby pięknie kwitły ?

W uprawie narcyzów należy pamiętać przede wszystkim o dość wilgotnym, przepuszczalnym i żyznym podłożu. W razie potrzeby glebę wzbogacamy kompostem, a wczesną wiosną warto uzupełnić ją  nawozem wieloskładnikowym. Azofoska, to jeden z tych nawozów, które warto zastosować. Po przekwitnięciu kwiatostanów ścinamy je, a liście pozostawiamy aż do ich całkowitego zasuszenia. Nie ścinamy zielonych liści! Ścięcie przekwitłego kwiatostanu, zapobiega wytworzeniu przez roślinę nasion, dzięki czemu cała energia na ich wytworzenie zostanie przekazana cebuli. Im większa cebula, tym piękniejszy kwiat. Piękno i wielkość kwiatu uzależnione jest od tego czy cebula będzie miała wystarczająco dużo składników pokarmowych w roku poprzedzającym kwitnienie. Po zaschnięciu liści (lipiec), roślina przez krótki czas przechodzi okres spoczynku, a już w drugiej połowie lata rozpoczyna wytwarzanie korzeni przybyszowych, mimo tego, że wyraźny efekt rozpoczęcia przez roślinę wegetacji (liście) zauważymy dopiero w roku następnym.

­­Sadzenie cebul
Cebule najlepiej posadzić na przełomie sierpnia i września (wrzesień/październik). Wcześniejszy termin sadzenia pozwoli cebulom na lepsze ukorzenienie się, a tym samym na lepsze przezimowanie. Cebule sadzimy w spulchnione podłoże na głębokość zależną od wielkości cebuli. Dobrze będzie, jeżeli grubość warstwy gleby przykrywającej cebulę wyniesie około 10 cm, czasem mniej, zależnie od podłoża. Odległości między cebulami uzależniamy od sadzonej odmiany. Ładnie zaprezentują się narcyzy sadzone po kilka cebul w kępach. Posadzone cebule na okres zimy warto okryć świerkowymi gałązkami.

Rozmnażanie narcyzów

Co kilka lat (4-5) można przeprowadzić podział cebul. Zbyt duże zagęszczenie spowoduje, ograniczenie rozrastania się cebul, a tym samym obniży się intensywność kwitnienia oraz wielkość kwiatów. Cebule przybyszowe oddzielamy od rośliny matecznej. Oddzielamy tylko te cebulki, które dają się łatwo oddzielić.  Podczas przechowywania kontrolujemy zdrowotność cebul.

Cebule wykopujemy po zaschnięciu liści i przechowujemy w suchym i dość ciepłym, przewiewnym pomieszczeniu (17-20°C).

Przy pielęgnacji narcyzów pamiętajmy również o odchwaszczaniu roślin :)



Narcyzy na balkonie i tarasie

Narcyzy warto wykorzystać także na balkonie i tarasie. Do tego celu najbardziej odpowiednie są odmiany niskie jak np. ‘Tête- á- Tête’. Wspomniana odmiana należy do bardzo popularnych w uprawie pojemnikowej. Osiąga do około 15 cm wysokości, może posiadać do trzech, żółtych kwiatostanów na pędzie kwiatostanowym, a poza tym należy do bardzo wczesnych- kwitnienie marzec- kwiecień.

Uprawiając narcyzy w pojemnikach pamiętajmy o drenażu i zabezpieczeniem doniczek przed mrozem.

Narcyzy nadają się do pędzenia, ale to kłopotliwe, dlatego też łatwiej jest zakupić tanie rośliny w doniczkach, których nie brakuje w sprzedaży.

Uwaga na choroby i szkodniki
W uprawie liczą się przede wszystkim jak najbliższe optymalnym warunki do rozwoju danego gatunki czy odmiany. W przypadku narcyzów będzie to dość wilgotne i żyzne podłoże. Jego dostateczna przepuszczalność jest niezwykle istotna zwłaszcza w okresie intensywnych opadów. Stojąca woda, to zabójczyni cebul, które stają się łatwą pożywką dla grzybów i innych patogenów. Gdy zapewnimy cebulom odpowiednią przepuszczalność podłoża mamy pewność, że w przypadku nadmiernych opadów nadmiar wody zostanie odprowadzony. W okresie suchej wiosny, konieczne będzie podlewanie roślin.

Rośliny prawidłowo uprawiane nie są aż tak podatne na patogeny jak rośliny pozostawione same sobie.

Do chorób stanowiących zagrożenie dla narcyzów zaliczymy:

  • Szara pleśń (Botrytis narcissicola)- na liściach, kwiatach oraz cebulach pojawiają się przebarwienia. Zostaje zahamowany wzrost rośliny, a przy silnym porażeniu, cebula gnije.
  • Zgnilizna podstawy cebul– doprowadza do zmian na liściach, kwiatach, uszkodzeniom ulegają cebule. Z czasem roślina ginie.

Uważajmy również na choroby pochodzenia wirusowego. Przykładem takiej choroby jest mozaika narcyza, objawiająca się pojawieniem na liściach licznych przebarwień.

Walka z chorobami narcyzów polega na zaprawianiu cebul przed posadzeniem, zapewnieniem odpowiednich warunków do rozwoju, a także usuwanie porażonych cebul.

Do szkodników narcyzów należy m.in.:
  • Pobzyg cebularz (Lerodon equestris)
  • Udnica cebulkówka (Eumerus strigatus)
Szkodniki żerują w cebulach doprowadzając do ich zagniwania. Najlepszym sposobem zwalczania szkodników jest zaprawianie cebul odpowiednimi preparatami chemicznymi. 

Więcej zdjęć narcyzów znajdziesz tutaj. Zapraszam 😊


Komentarze

  1. Kto jest autorem tak zacnego artykułu? Chciałabym umieścić, ten tekst w bibliografii.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję za komentarz :) Teksty publikowane na tym blogu są mojego autorstwa. Pozdrawiam serdecznie :)

      Usuń

Prześlij komentarz

Dziękuję za odwiedziny! Jeżeli zechcesz zostawić komentarz, będę Tobie bardzo wdzięczny. Serdecznie pozdrawiam :)

Popularne posty z tego bloga

Wierzba japońska 'Hakuro nishiki'- Salix integra (wierzba całolistna)- wymagania, pielęgnacja, cięcie …

Wierzba całolistna zwana japońską w odmianie ‘Hakuro nishiki’ to jedna z najczęściej uprawianych wierzb w naszych ogrodach. Nie dziwię się, ponieważ jest wyjątkowo dekoracyjna, a poza tym ma tak niewielkie wymagania i zazwyczaj przy odpowiedniej pielęgnacji nie sprawia żadnych problemów.

Syrop z miodu, cytryny i imbiru na przeziębienie, kaszel i nie tylko :)

Dziś troszkę inna tematyka, ale do działu Smacznie i zdrowo jak najbardziej pasuje :) Ostatnio po raz kolejny przygotowałem syrop z miodu, cytryny i imbiru, a to dlatego, że świetnie sprawdza się w zwalczaniu przeziębienia i kaszlu. W sumie zażywam go profilaktycznie, ale jak do tej pory przeziębienie i kaszel omija mnie szerokim łukiem. Wiadomo, lepiej zapobiegać niż leczyć, więc warto sięgać po to co dobroczynnie wpływa na nasz organizm i jest w zasięgu ręki i co ważne nie jest tabletką z apteki.

Pielęgnacja gwiazdy betlejemskiej- jak przechować poinsecję?

Wilczomlecz piękny nazywany powszechnie gwiazdą betlejemską jest obecnie jednym z najbardziej wyrazistych roślinnych symbolów Świąt Bożego Narodzenia. Stanowi podstawę świątecznych dekoracji w mieszkaniu. Po świętach, zazwyczaj ląduje w śmietniku :(, a przecież można spróbować ją przechować. Dajmy roślinie szansę ponownego zakwitnięcia, jest tego warta o czym świadczą liczne zdjęcia pięknych, rozrośniętych okazów,  miłośników roślin, którzy z sukcesem uprawiają gwiazdę betlejemską przez wiele lat, nie traktując jej jako rośliny sezonowej. 





Czy hortensja ogrodowa (Hydrangea macrophylla) wymaga cięcia?

Hortensje ogrodowe (Hydrangea macrophylla) uprawiam od wielu lat. Posiadam około 20-30 krzewów, z czego zdecydowaną większość uzyskałem poprzez rozmnażanie wegetatywne. Obecnie mamy zimę i już zastanawiam się, jak w tym roku krzewy zniosą ten trudniejszy okres, a także wiosenne przymrozki. Mimo że ogród znajduje się na Pomorzu Zachodnim, to jednak bywają lata, że krzewy bardzo przemarzają, co przekłada się na intensywność kwitnienia. 

Hortensje- najpopularniejsze gatunki i uprawa

Nie trzeba nikogo przekonywać, że hortensje należą do najbardziej znanych i lubianych krzewów, uprawianych w naszych ogrodach. Naturalne siedliska hortensji występują w Ameryce oraz Azji, a znanych jest ponad 30 gatunków zaliczanych do rodzaju. 



Dereń biały (Cornus alba) – cięcie derenia białego

W okresie zimy szczególnie cenimy rośliny zimozielone, rośliny o oryginalnym pokroju czy też o barwnych pędach. To dzięki nim ogród w tym smutniejszym okresie, także zachwyca i zachęca do zimowych spacerów. Szczególnie cennym krzewem jest z pewnością dereń biały o ładnie przebarwiających się  pędach.

Szałwia omszona (Salvia nemorosa)- wygląd, uprawa i pielęgnacja

Szałwia omszona (Salvia nemorosa) jest jedną z moich ulubionych bylin. Pierwszą sadzonkę tej rośliny nabyłem (jak dobrze pamiętam) w 2007 roku. Od tamtej pory w okresie kwitnienia zachwyca przepiękną i bardzo wyrazistą barwą kwiatów. Poniżej zdjęcia i kilka informacji o roślinie oraz jej uprawie i pielęgnacji. 

Lawenda francuska - kilka uwag o uprawie i pielęgnacji

Lawenda francuska charakteryzuje się bardzo ciekawym kwiatostanem, składającym się z kwiatów płodnych i bezpłodnych oraz większych podsadek. Najczęstsza barwa kwiatów to fiolet, ale można spotkać lawendę francuską także w barwie niebieskiej oraz białej. Kwitnie około maja i czerwca, i może powtórzyć kwitnienie. Ta zimozielona krzewinka należąca do rodziny jasnotowatych w sprzyjających warunkach może osiągać około metra wysokości choć nie w naszym, dużo chłodniejszym klimacie. Tak jak przystało na lawendę posiada bardzo aromatyczne, szarozielone ulistnienie, które z pewnością odstraszy mole w szafie.

Goździk brodaty (Dianthus barbatus)- wygląd, uprawa i pielęgnacja

Uprawiane w ogrodach goździki brodate, zwane także kamiennymi zazwyczaj osiągają do około 40- 50 cm wysokości. Czasem mogą być wyższe, choć coraz częściej wybieramy odmiany karłowe, których wysokość osiąga około 30 cm. Karłowe goździki nie są tak narażone na pokładanie jak odmiany wyższe, zwłaszcza w deszczowe i wietrzne dni.

Marzec w ogrodzie

Gdy pogoda pozwoli marzec staje się najbardziej pracowitym okresem dla posiadaczy ogrodów ozdobnych oraz warzywnika. W tym czasie, należy przygotować ogród, a przede wszystkim rośliny do kolejnego okresu wegetacyjnego.